Alzheimer

Dr. Deniz YÜCEL
Nöroloji Uzmanı

Alzheimer

 Alzheimer hastalığı, beynin düşünce ve algılamasını etkileyen en sık görülen nörodejeneratif hastalıktır. Yine ‘’bunama’’ dediğimiz demans tablosunun da en sık nedenidir.

Bunamayı, “Bir insanda zihinsel işlev alanlarından en az ikisinin bozulması, bu bozulmanın o zihinsel alanların daha önceki düzeylerine kıyasla anlamlı bir kötüleşme ifade etmesi ve günlük yaşamı etkileyecek kadar ağır düzeyde olması” olarak tanımlayan Hastanemiz Nöroloji Uzmanı Dr. Deniz Yücel, “Bu üç şart bir araya geldiğinde, o kişide bir bunama tablosunun olduğuna karar veriyoruz” dedi.

“Bunama bir durumu tarif eder. Alzheimer ise bu durumu oluşturan en sık nedendir” diyen Dr. Yücel,  Alzheimer hastalığının genellikle yaşlılıkta ortaya çıkan bir hastalık olduğunu vurguladı.

20 milyon Alzheimer hastası var

Alzheimer’ın 65 yaşın üzerinde 10 kişiden birinde, 85 yaşın üzerinde iki kişiden birinde görüldüğüne dikkat çeken Dr. Yücel, tüm dünyada 20 milyona yakın Alzheimer hastası bulunduğunu kaydetti.

Alzheimer hastalığının sıklıkla unutkanlık ile başladığını bildiren Dr. Yücel,

“Bu son derece sinsi ilerleyen bir unutkanlık, genellikle ne zaman başladığı tam olarak fark edilmez. Eşyalarını koyduğu yerde bulamamak, söylediği şeyleri unutmak, sık sık aynı şeyleri sorma, her seferinde ilk kez soruyormuş gibi davranma, son zamanlarda yaşananların - yapılanların unutulması ancak eskilerin unutulmaması gibi. Zamanla beynin diğer zihinsel işlevlerinde de bozulma ortaya çıkar” diye konuştu.

Dr. Yücel, bunama belirtilerini şöyle sıraladı:

BUNAMA BELİRTİLERİ

1. Zihinsel işlevlerde bozulma

- Belirgin unutkanlık, sık tekrarlar, olayların silinmesi, karıştırma veya uydurma

- Kelime bulma güçlüğü, konuşurken takılma, anlama güçlüğü

- Dikkat ve konsantrasyonda bozulma

- Yer ve zaman yöneliminde bozulma

- Planlayabilme, öngörebilme ve iç görüde bozulma

2.Davranışsal belirtiler

- Kişilik değişiklikleri, içe kapanma, ilgi azalması, sessizleşme veya çabuk sinirlenme

- Yanlış yorumlama veya inanışlar

- Olmayan şeyleri görme veya duyma

- Sözel veya fiziksel hırçınlık, saldırganlık

- Yerinde duramama

- Uyku bozuklukları (dalamama, sık veya vakitsiz uyanma)

- Takıntı veya tutturmalar, inatlaşma

- Toplum içinde uygunsuz davranışlar

3.Günlük yaşam işlevlerinde bozulma

- İş yaşamında güçlükler

- Sosyal yaşamda zorluklar ve geri çekilme

- Para kavramı veya para hesaplarında, banka ve fatura takiplerinde güçlük

- Temizlik, ev düzeni ve bakımını ihmali

- Giysi seçiminde güçlük, yazlık-kışlık, pis-temiz karıştırması

- Yemek yapmada güçlük

- Zamanla giyinme, yıkanabilme, yemek yeme gibi temel işlevlerde bozulma

Hastalığın 3 evresi

Alzheimer hastalığının yavaş ilerleyen ancak zaman içinde günlük yaşamı etkileyerek, hastayı geri dönüşsüz bir şekilde bakıma muhtaç bırakan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Dr. Yücel, hastalığın seyrinin genel olarak üç evreye ayrıldığına vurgu yaparak, şöyle devam etti:

1. Başlangıç evresi:

–İsimleri, tarihleri unutma

–Yolunu şaşırma

–Kelimeleri bulamama

–İşine, çevresine ilgisizlik

–Hastalığını kabul etmeme

2. Orta evre:

–Belirgin unutkanlık

–Kişileri tanıyamama

–Yıkanma, giyinme gibi gündelik işlerde yardım ihtiyacı

–Hayaller görme, depresyon gibi ruhsal bozukluklar

3. İleri evre:

–Aile üyelerini tanıyamama

–Yemek yemede, yürümede güçlük

–İdrarının, dışkısını tutamama

–Ciddi davranış bozuklukları

Hücre kaybı meydana gelir

Alzheimer hastalarının beyninde belirli bölgelerde hücre kaybı meydana geldiğini anlatan Dr. Yücel, hücreler arası bağlantılarda kopmalar olduğunu kaydetti.

Hastaların beyninde iki tipik belirti görüldüğünü vurgulayan Dr. Yücel, bunları, “Birincisi hücreler arasında biriken, amiloid dediğimiz protein nitelikli bir madde. İkincisi hücrelerin içine çöken bir protein ‘TAU’ proteinidir. Alzheimer hastalığı genetik ve çevresel faktörlerin karmaşık bir etkileşimi sonucu ortaya çıkan kompleks nörolojik hastalıklardandır” sözleri ile özetledi.

Risk faktörleri

Alzheimer hastalığının risk faktörlerine değinen Dr. Yücel, sözlerini şöyle sürdürdü:

 .    Yaş

·    Kadın cinsiyet

·    Düşük eğitim

·    Ailede demans öyküsü

·    Genetik etkenler

·    Bilinç kayıplı kafa travması

·    Down sendromu

·    Majör depresyon öyküsü

·    Vasküler olaylar

·    Plazma homosistein düzeyi

·    Küçük kafa çevresi

·    Hipotiroidi

·    Bazı toksik ve zararlı durumlara maruz kalma

Tedavisi

Alzheimer hastalığını tamamen ortadan kaldıracak bir tedavi yönteminin olmadığına vurgu yapan Dr. Yücel,  ancak hastalığın ilerleme hızını belli bir süre durduracak ya da yavaşlatacak bazı yeni tedavi olanakları bulunduğunu belirtti.

İlaç tedavisi ile hastalığın bazı belirtilerinin hafifletilerek, hastanın yaşam kalitesini korunduğunu ve kendine daha uzun süre bakabilmesinin sağladığını anlayan Dr. Yücel, “Alzheimer hastaları için ilaç tedavilerinin yanı sıra, özenli bir bakımın da önemi büyüktür. Hastalık ilerledikçe, günlük yaşamda daha fazla yardım ve güvenlik ihtiyacı doğar” dedi.

Korunma yolları

Tek başına Alzheimer’dan korunmayı sağlayacak belirli bir madde veya diyet olmadığına işaret eden Dr. Yücel, hastalıktan korunmak için şu önerilerde bulundu:

1. Her gün egzersiz yapın.

2. Sosyal olun.

3. Zihninizi aktif tutun.

4. Akdeniz diyetini benimseyin, tahıldan, balıktan, yeşil sebzeden, meyveden, zeytinyağından zengin beslenme tarzına geçin.

5. Katı yağlardan kaçının.

6. Kilonuzu normal değerlere indirin.

7. Yüksek tansiyonunuzu, yüksek kolesterolünüzü normal değerlere indirin.